6/01/2020

DEZ CASOS QUE EXIMPLIFICAN O DESLEIXO DA XUNTA CO PATRIMONIO CULTURAL NO NORTE DA PROVINCIA DE LUGO

ADEGA e Mariña Patrimonio lamentan que a Dirección Xeral de Patrimonio Cultural siga sen retirar do visor de aproveitamentos forestais da Xunta os datos errados da xeolocalización do patrimonio cultural, facéndoa pasar como información oficial e fiable.
A Mariña, 2 de xuño de 2020.- O pasado 15 de maio, ADEGA e Mariña Patrimonio alertaban ás Consellerías de Medio Ambiente, Medio Rural e Cultura que a actualización da información xeográfica do patrimonio cultural vertida no visor de aproveitamentos forestais da Xunta de Galiza, adoecía dun número considerable de erros de xeolocalización de xacementos arqueolóxicos. Vinte días despois da denuncia, a Consellaría de Cultura segue sen contestar e sen explicar de que forma vai proceder para reparar os erros detectados, e se vai facer unha revisión profunda e completa da actualización dos datos de xeolocalización do patrimonio cultural de Galiza no visor de aproveitamentos forestais, tal e como lle foi requirido por ADEGA e Mariña Patrimonio. Este organismo é o único que fica por contestar á reclama de ADEGA e Mariña Patrimonio, xa que ambos colectivos xa recibiron notificación da Consellaría de Medio Rural e da Consellaría de Medio Ambiente, a través do Instituto de Estudos do Territorio, na que non desmenten a existencia de erros e descargan toda responsabilidade na Consellaría de Cultura, nomeadamente, na Dirección Xeral de Patrimonio Cultural.
Porén, malia que a Xunta é plenamente consciente dos graves erros, tanto na delimitación coma na xeolocalización de numerosos xacementos arqueolóxicos, continúa recomendando o emprego do visor telemático, como ferramenta para avaliar se cómpre ou non solicitar autorización á hora de realizar traballos forestais en zonas potencialmente protexidas. A última ocasión tivo lugar coa publicación do decreto 73/2020, do 24 de abril, da Consellaría de Medio Rural, co cal a Xunta pretende axilizar e simplificar a execución de máis de 100.000 aproveitamentos forestais ao ano en montes de xestión privada, e que entrará en vigor o vindeiro 9 de xuño.
ADEGA e Mariña Patrimonio urxen de novo á Consellaría de Cultura a corrixir canto antes os erros do visor e a retiralo cautelarmente, ou cando menos, que se advirta claramente aos usuarios que, debido ás eivas detectadas, esa ferramenta non é fiable nin recomendable como información validada. Esta información que se fai pasar como oficial, ademais de poñer en risco xacementos arqueolóxicos catalogados e protexidos, pode provocar que os propietarios forestais se enfronten a elevadas sancións por danos contra o patrimonio cultural.
10 casos destacados no Norte da provincia de Lugo
Tras unha nova revisión dos datos xeográficos contidos no visor de aproveitamentos forestais, ADEGA e Mariña Patrimonio realizaron unha escolma de 10 erros de xeolocalización do patrimonio cultural na zona Norte da provincia de Lugo, entre os múltiples detectados no visor, para mostrar a pouca fiabilidade dos datos que recolle esta publicación oficial da Xunta de Galicia:

1. Castro de Quenllas do Forno (Guitiriz): o visor só marca como zona protexida 1/3 do 
xacemento.

2. Castro O Curveiro-Nois (Foz): A maior parte do xacemento quedou fóra da delimitación deste castro costeiro.

3.  Castro de Meirengos (Ribadeo): Das 4 hectáreas que ocupa este xacemento, só se sinala como superficie protexida 0,5 Ha.

4.  Castro da Vela (Xove): A Xunta reduce a zona protexida deste castro de 6Ha a 0,45Ha no visor de aproveitamentos forestais.

5.  Castro Castelo (Xove): Neste caso, o erro consiste en darlle máis superficie ao castro da que ten. De 1Ha pasaría a sinalarse erroneamente unha superficie protexida de 8,5 Ha.

6.  Mina romana de ouro da Espiñeira (Foz): A extensión que ocupa esta antiga mina romana de 45 Ha é reducida pola Xunta a 2 Ha no visor de aproveitamentos forestais.

7.  Castro da Forca (Viveiro): Mentres que a superifice real do xacemento é de 0,36 Ha, a Xunta dá por válida unha delimitación que amplía esta superficie a 4 Ha.

8.  Mámoa de Tras As Airas (Fonsagrada): A Xunta localiza esta mámoa nunha ladeira de forte pendente, a 1 quilómetro de distancia de onde realmente está situada. Ademais nesta zona, fican 2 mámoas por catalogar e, por tanto, quedan desprotexidas.

9.  Arquela da Pruída (Fonsagrada): A Xunta despraza esta mámoa 123 m da súa localización real.

10.  Antiga capela e cemiterio de Santo Estevo do Ermo (Barreiros): A Xunta sitúa esta antiga igrexa no aparcadoiro da nova capela, a 120 m da súa correcta xeolocalización.

Asemade, ADEGA e Mariña Patrimonio fan un chamamento ás persoas e asociacións preocupadas e interesadas polo patrimonio cultural de Galiza para que revisen e denuncien calquera erro de xeolocalización ou delimitación que detecten no visor de aproveitamentos forestais para evitar, no posible, a destrución irreparable do patrimonio protexido.

5/19/2020

A XUNTA PON EN PERIGO NUMEROSOS XACEMENTOS ARQUEOLÓXICOS AO PUBLICAR INFORMACIÓN ERRADA SOBRE A SÚA DELIMITACIÓN XEOGRÁFICA

No pasado mes de abril, a Consellaría de Medio Ambiente, Territorio e Vivenda, a través do Instituto de Estudos do Territorio, en colaboración coa Consellaría de Medio Rural e a Consellaría de Cultura e Turismo, actualizaba o visor de aproveitamentos forestais da Xunta. Un dos principais obxectivos desta tarefa, que implicou un investimento de 1.100.000 euros, era o de actualizar a información xeográfica relativa ao Patrimonio Cultural de Galiza, é dicir, revisar e mellorar a xeolocalización e delimitación dos BIC e doutros elementos do inventario do patrimonio cultural, como castros, mámoas ou petróglifos, para poñela a disposición de calquera usuario a través do visor xeográfico da Xunta na rede. A información contida neste visor ten carácter oficial, polo que unha correcta actualización da mesma facilitaría aos propietarios forestais a consulta sobre a existencia de elementos patrimoniais naqueles predios nos que se dispoña a realizar algún labor forestal, así como os trámites de autorización.
Sen embargo, malia que as intencións eran boas, ADEGA e Mariña Patrimonio detectaron que os límites marcados dun considerable número de xacementos arqueolóxicos non se corresponden cos seus límites xeográficos reais, poñendo en risco esas zonas arqueolóxicas que deberan estar protexidas. Os erros detectados, malia non ser xeneralizados, afectan a unha considerable parte do territorio galego e resulta especialmente rechamante que os límites de xacementos situados en concellos onde está aprobado o Plan Xeral de Ordenación Municipal non coincidan coa delimitación contemplada no catálogo de xacementos delimitados dos PXOM. Un exemplo ilustrativo deste feito é o caso do concello de Ribadeo onde, dos oito castros catalogados no seu PXOM, sete están mal delimitados no visor. Outro caso significativo é o do Castro do Coto da Vela do concello de Xove que, segundo o visor xeográfico da Xunta, conta cunha superficie de 0,45 hectáreas, cando en realidade ocupa unha extensión de 6 hectáreas, deixando 5,55 hectáreas do castro sen protección.
Por tanto, ADEGA e Mariña Patrimonio veñen de solicitar á Consellaría de Medio Ambiente que retire de toda circulación pública, tamén do visor de aproveitamentos forestais da Xunta, a información xeográfica presuntamente “actualizada” do Patrimonio Cultural de Galiza, mentres a Consellaría de Cultura non faga unha profunda e completa revisión desa información e non repare os erros de delimitación e xeolocalización atopados. Así mesmo, requirimos tamén á Consellaría de Medio Rural que non outorgue autorizacións para cortas ou plantacións forestais naqueles predios nos que non estea garantida a protección e a correcta delimitación de xacementos e doutros elementos patrimoniais. Doutro xeito, tanto a Consellaría de Medio Rural como a de Cultura poderían estar favorecendo a destrución de xacementos arqueolóxicos catalogados e protexidos e que os propietarios forestais se enfronten a elevadas sancións. Podería darse o paradoxo de que os propietarios de monte que consulten o visor de aproveitamentos forestais da Xunta para determinar a presenza dalgún xacemento arqueolóxico nas súas fincas acaben sendo sancionados por infraccións en materia de protección patrimonial ao afectar algún xacemento mal delimitado pola Xunta. Mentres non se realice a revisión da actualización dos datos dos límites xeográficos dos elementos patrimoniais do país, deberían prevalecer os que figuran nos Plans Xerais de Ordenación municipal ou no Plan Básico Autonómico.

3/05/2020

VISITA DE MARIÑA PATRIMONIO Á EXPOSICIÓN “GALICIA, UN RELATO NO MUNDO”.



O motivo fundamental da excursión realizada o pasado sábado 29 era visitar a exposición Galicia, un relato no mundo, que permanece aberta desde o pasado mes de novembro no Museo Centro Gaiás, da Cidade da Cultura de Compostela. 
Sentímonos privilexiados e profundamente agradecidos a Manuel Gago, Comisario da exposición, que tivo a deferencia de guiarnos -malia as moitas dificultades de axenda das que somos sabedores- e amosarnos un punto de vista tan persoal ao percorrido. Unha exposición das grandes, das que deixan pegada, tanto pola súa dimensión como, sobre todo, polo seu novidoso enfoque, que permite achegarnos á nosa realidade histórica con outras perspectivas ata agora moi pouco observadas, ademais de polo seu formato innovador e atractivo. Sen dúbida, esta visión da nosa identidade como pobo abre un camiño que merece ser explorado porque enriquece e refresca a visión que tivemos ata agora da nosa historia e porque contribúe a insuflar de orgullo a nosa feble autoestima colectiva.
É unha exposición extensa, que cómpre visitar sen présa e, se é posible, facelo en varias veces . Se non o é, adicarlle o día enteiro fai falla e paga a pena. No noso caso, completamos unha primeira visita e, quen máis quen menos, manifestou a súa clara determinación de volver achegarse á capital de Galicia para completala antes do peche das súas portas, o próximo 12 de abril.
A nosa excursión, tiña unha segunda parte, na que tamén Gago nos acompañou e guiou pola periferia compostelá. Despois dun agradable xantar de grupo no tamén periférico mesón O Almacén, moi recomendable para comer carne e comprar interesantes produtos gourmet, visitamos o petróglifo do Castriño de Conxo, que permanece vixiante na marxe dereita do val do Sar, unha das xoias da arte rupestre galega, con representación de armas e outros motivos singulares, aínda que de difícil interpretación. 
Por último, e antes de emprender a viaxe de volta, na outra ribeira do val, puidemos achegarnos aos restos do Castelo de Rocha Forte, ou como o cualificou Gago, o “Sant’Angelodo Arcebispado de Santiago, pola súa función como refuxio defensivo da curia compostelá en época medieval, en tempos nos que afloraban os conflitos entre o arcebispo e a burguesía compostelá. Asi mesmo, serviu como punto de control fiscal da entrada principal a Compostela desde a costa atlántica. Foi destruído no ano 1467 tras un ataque masivo do exército irmandiño, como pode apreciarse nos numerosos proxectís de pedra que conserva no seu recinto.

 

2/18/2020

Santo Estevo do Ermo: unha xeografía mítica e sagrada


 O pasado 14 de febreiro, no Salón de Actos do Centro Social San Cosme de Barreiros, o antropólogo Rafa Quintía pronunciou perante un nutrido grupo de persoas unha interesante e moi amena conferencia sobre Santo Estevo do Ermo. Un lugar único, que paga a pena coñecer.
A conferencia “Santo Estevo do Ermo: unha xeografía mítica e sagrada”, organizada pola Asociación Cultural Irmandade Santo Estevo e Mariña Patrimonio, contou coa colaboración do Concello de Barreiros e maila Área de Cultura da Deputación de Lugo. 
 

2/16/2020

VISITA DE MARIÑA PATRIMONIO Á EXPOSICIÓN “GALICIA, UN RELATO NO MUNDO”.

Mariña Patrimonio organiza unha viaxe cultural a Santiago de Compostela para o próximo 29 de febreiro (sábado). A xornada comezará pola mañá cunha visita, na Cidade da Cultura, á exposición Galicia, un relato no mundo. Esta visita será guiada polo comisario de dita exposición, Manuel Gago, quen tamén fará de guía nas visitas que terán lugar pola tarde ao castelo da Rocha Forte e mais ao petróglifo de Conxo.

HORARIO: MAÑÁ: 9h - 14h
TARDE: 16h – 19h

PREZO: SOCIOS: BUS: 15€; XANTAR: 15€. Total: 30€
NON SOCIOS: 10€; BUS: 15€; XANTAR: 15€. Total: 40€

As persoas interesadas en participar nesta actividade teñen de prazo para anotarse até o día 20 de febreiro. Deberán facelo no correo electrónico mr.patrimonio@gmail.com, no que indicarán nome, se é socia/o ou non, teléfono de contacto e lugar de residencia. As prazas son limitadas.
O luns 24 de febreiro comunicarémoslles ás persoas anotadas os horarios do bus e mailo número de conta para efectuar o ingreso correspondente.

2/13/2020

Santo Estevo do Ermo. Unha xeografía mítica e sagrada

A Asociación Cultural Irmandade Santo Estevo de Barreiros e Mariña Patrimonio, en colaboración co Concello de Barreiros e a Área de Cultura da Deputación de Lugo, organizamos para o próximo 14 de febreiro a conferencia “Santo Estevo do Ermo. Unha xeografía mítica e sagrada”. A conferencia, que será impartida polo antropólogo Rafa Quintía, terá lugar ás 20.00h no Centro Social San Cosme de Barreiros.

12/16/2019

CICLO DE CONFERENCIAS SOBRE O PATRIMONIO INMATERIAL DO MAR NO MUSEO DO MAR DE SAN CIBRAO

As charlas, organizadas pola asociación sociocultural Mariña Patrimonio, terán lugar ao longo de varias xornadas neste mes de decembro.
Co título “Escoitando o mar”, Mariña Patrimonio organiza un ciclo de conferencias coas que pecha as actividades culturais que levan organizado ao longo deste ano. O próximo día 20 comezarán as xornadas coa conferencia “Foula de prata: a bordo da tradición oral marítima” a cargo do Secretario da Sociedade Antropolóxica Galega (SAGA), Miguel Losada e Enrique Blanco, Ex - Director CEIP Noia. O 26 de decembro Anxo Muíños, escritor e patrón de pesca, falará sobre “Mitos do mar: O alén dos barqueiros” e o 27 deste mesmo mes a conferencia “A onomástica naval na Galicia de antano: unha odisea relixiosa, cultural e afectiva” a cargo do profesor da UDC, José Manuel Vázquez Lijó, cerrará estas xornadas que terán lugar no Museo do Mar de San Cibrao e que contan coa colaboración da Rede Museística Provincial e maila Área de Cultura da Deputación Provincial de Lugo.

11/25/2019

PATRIMONIO LUCENSE FÓRA DE MURALLAS

Visita organizada por Mariña Patrimonio con motivo do Día Internacional do Patrimonio Mundial
A choiva non impediu ao aguerrido grupo de persoas, que respondeu á convocatoria de Mariña Patrimonio, coñecer outra perspectiva da capital provincial diferente e non menos interesante que a que rodea a súa muralla romana.

Guido (Guido Guía), o guía que deseñou con moi bo criterio o itinerario desta excursión, iniciou no parque Rosalía de Castro o percorrido, que tivo a súa primeira parada na estupenda Sala de Exposicións da Porta Miñá, onde puidemos obter unha síntese moi completa do Lugo romano, así como unha breve visita á Igrexa do Carme, moi ben explicada por Santiago Iglesias, membro da Confraría carmelita. Con este prometedor punto de partida iniciamos un curioso paseo polas entrañas do barrio do Carme, un verdadeiro espazo rural dentro da cidade, degradado e esquecido, por onde  a cidade baixa cara o Miño pola antiga vía XIX que atravesa o río no barrio da ponte, así como o Camiño primitivo que conduce a Compostela.

Guido conseguiu contaxiarnos o seu especial apego emocional a este lugar, sorprendentemente preservado da expansión urbana a pesar da súa proximidade ao centro. Esta circunstancia permite albergar a esperanza de que no futuro inmediato poidan levarse a cabo proxectos de investigación arqueolóxica e revalorización desta vía principal de saída histórica do Lugo romano e do Lugo medieval, sen perder a súa condición de espazo verde.

Chegados á ponte romana, percorremos a ribeira, río arriba, pola marxe esquerda para atravesalo pola nova pasarela peonil que conduce ao barrio de San Lázaro, en cuxa igrexa, noutrora capela do antigo hospital de leprosos ou lazareto, nos acolleu Abraham, o cura Párroco, que nos resumiu a historia dese barrio, moi vinculado ao Camiño, como punto de control sanitario da cidade.

Despois dunha espléndida comida no restaurante A Calzada Bar , na rúa da Calzada da Ponte, emprendemos a segunda parte da nosa excursión que nos transportou no tempo á Idade do bronce e no espazo á Adai, unha parroquia situada ao oeste da cidade desde onde se ofrece unha grandiosa panorámica da cidade de Lugo. Para esta visita, Guido emprazou a dúas persoas, Brais Rodríguez e Xabier Moure, que traballan activamente na defensa e promoción do patrimonio e son bos coñecedores deste lugar tan especial. O monte de Adai constitúe un verdadeiro parque arqueolóxico que parece ter a súa orixe, cando menos, na Idade do bronce e que concentra nunha área de poucas hectáreas numerosas mámoas e petróglifos, unha espectacular estrutura circular, do tipo da Roda de Barreiros e unha plataforma de rocha granítica con forma elíptica duns 12x6 metros, perimetrada por unha serie perfectamente ordenada de buratos que compoñen unha misteriosa estrutura, que pode parecer a base dunha cabana pero que da pé a imaxinar outras interpretacións.

Sen dúbida, o concello de Lugo ten en Adai un tesouro arqueolóxico de extraordinario valor patrimonial e gran potencial turístico. A vinculación de Lugo ao mundo romano non debería impedir que espazos como este quedaran esquecidos. Desde Mariña Patrimonio queremos animar ao Concello de Lugo e aos responsables de Patrimonio da Xunta de Galicia a que realicen un esforzo para iniciar o estudo deste espazo arqueolóxico que, a pouco que se gaste nel, devolverá con creces o investimento feito.

11/10/2019

PATRIMONIO LUCENSE FÓRA DE MURALLAS Con motivo do Día Internacional do Patrimonio Mundial

Mariña Patrimonio organiza unha visita a Lugo o día 23 de novembro para coñecer parte do patrimonio menos coñecido desta cidade. Para esta actividade disporemos dun guía especializado que nos acompañará na visita aos barrios do Carme e da Ponte pola mañá e a Adai pola tarde.

O traxecto do bus vai depender das persoas que o soliciten, polo que pedimos que nolo fagan saber canto antes (antes do venres 15 de novembro)), indicando nome, se é socio/a ou non, teléfono de contacto e lugar de residencia, para ter tempo de contratar o bus (prazas limitadas) e reservar lugar para xantar.

Comunicaremos a inscrición ata que se chegue ao límite de prazas, a partir do cal tamén se comunicará a imposibilidade de inscrición. O luns 18 informaremos ás persoas anotadas sobre os horarios do bus e o número de conta para efectuar o ingreso correspondente.