2/01/2023

ADEGA E MARIÑA PATRIMONIO DENUNCIAMOS AO ICOMOS (UNESCO) A AFECTACIÓN DUNHA CANTEIRA AO CAMIÑO DE SANTIAGO NORTE

A Asociación para a Defensa Ecolóxica de Galiza (ADEGA) conxuntamente coa Asociación Socio Cultural Mariña Patrimonio vimos de solicitar no Comité Español do ICOMOS (Consello Internacional de Monumentos e Sitios da UNESCO) que abra unha investigación e se pronuncie sobre como afecta ao Camiño de Santiago do Norte os labores que a empresa Canteras Santa Cecilia ten realizado dentro do Territorio histórico do Camiño de Santiago e como lle vai afectar a este ben, Patrimonio da Humanidade, a futura ampliación da canteira do Monte da Trinidade. O Monte da Trinidade atópase entre a parroquia de Vilamor, no concello de Mondoñedo, e o lugar de Arroxo, no concello de Lourenzá (Lugo), onde están catalogados e, teoricamente, protexidos o Castro de Flores, o Castro da Trinidade e o Camiño de Santiago.

No ano 2008 un veciño de Mondoñedo denunciou perante a Dirección Xeral do Patrimonio Cultural (DXPC) danos no castro da Trinidade por mor dos labores mineiros que se estaban realizando ilegalmente nesta zona protexida. Trala inspección apareceron restos arqueolóxicos, entre os que destaca un machado votivo de bronce que ten representado un torques. Malia a que a DXPC comprobou a veracidade dos feitos denunciados, non actuou contra a canteira nin protexeu o citado ben patrimonial.

En 2016, a Asociación de Fabricantes de Hormigón Preparado (ANEFHP) denunciou posibles danos ocasionados pola canteira noutro xacemento catalogado, o Castro de Flores. Poranto, os danos afectaban tamén ao Territorio histórico do Camiño de Santiago do Norte, xa que en 2014, por Decreto 158/do 27 de novembro delimítase este Camiño histórico, que inclúe o Monte da Trinidade, o Castro da Trinidade e o Castro de Flores, ambos inventariados dende 1991.

A DXPC comproba novamente os feitos denunciados e, no canto de actuar contra os responsables das posibles infraccións, comeza un proceso para descatalogar os bens patrimoniais do Monte da Trinidade argumentando a inexistencia destes bens. 

E no mesmo o 2016 Canteras Santa Cecilia presenta un proxecto de expansión da canteira que afecta directamente os castros da Tinidade e Flores así como o Territorio histórico do Camiño de Santiago.

Foi en febreiro de 2017 cando ADEGA e Mariña Patrimonio denunciamos perante a DXPC os posibles danos da canteira no Castro da Trinidade e levamos á Fiscalía o intento de descatalogación dos bens patrimoniais no Monte da Trinidade. Cómpre sinalar que, en relación coas denuncias de ANEFHP de ADEGA e de Mariña Patrimonio, nun documento remitido pola Subdirectora Xeral do Patrimonio Cultural á Alcaldesa de Mondoñedo afírmase:“a entidade mercantil” (…) “ocupa terreos do ámbito protexido do xacemento Castro da Trinidade, GA270030022, alterando substancialmente o terreo e subsolo, sen que a dita intervención teña o amparo dunha autorización desta Administración de protección do patrimonio cultural (…) Ocupou tamén a dita explotación superficie do territorio historico do Camiño de Santiago do Norte (ruta da Costa), segundo a delimitación declarada polo Decreto 158/2014 do 27 de novembro, polo que se aproba a delimitación do Camiño de Santiago do Norte, Ruta da Costa”.


 
Malia á contundencia do documento, non hai constancia de que a DXPC abrise expediente sancionador por estes feitos nin que adoptase medidas para protexer os bens patrimoniais afectados.

En febreiro de 2019, ADEGA e Mariña Patrimonio presentamos novas denuncias perante a DXPC por movementos de terras, explanacións, entullos e acumulación de estériles mineiros no Territorio Histórico do Camiño de Santiago do Norte ao entendermos que estes labores mineiros non contaban coas preceptivas autorizacións de Patrimonoio, nin de Minas, nin do Concello de Mondoñedo. Tampouco nesta ocasión hai constancia de que a DXPC abrise expediente sancionador polos feitos denunciados. 

E xa en maio de 2020 ADEGA presentou outra denuncia perante a Consellería de Cultura pola construción dun muro de contención por parte da empresaque explota a canteira, sen a autorización preceptiva para actuar en territorio histórico do Camiño de Santiago do Norte e na zona de protección do Castro de Trinidade. A Consellería de Cultura comunícalle a ADEGA que abre un procedemento sancionador pola “construción de muro de contención exterior sobre diversas parcelas no ámbito de diversos bens protexidos“. A día de hoxe, febreiro de 2023, non se coñece a resolución deste procedemento sancionador. 

 Canteras Santa Cecilia ten na actualidade un proxecto de ampliación da canteira que afectaría directamente os castros da Tinidade e Flores, así como o Territorio histórico do Camiño de Santiago.

Por estes motivos, e á vista da reiterada pasividade e o inaceitábel desleixo da DXPC da Xunta na protección do Territorio histórico do Camiño de Santiago, ADEGA e Mariña Patrimonio acudimos ao ICOMOS para que abran unha investigación e determinar como afectará a este ben, o Camiño de Santiago Norte, Patrimonio da Humanidade, a proxectada ampliación da explotación mineira. 


 
ENLACE FOTOS:
https://photos.app.goo.gl/DYq3SGHuZ3ZxKryk9

12/19/2022

O Coído: un xacemento da Idade do Bronce na Mariña

 

Unha vez máis o salón do Museo Histórico de Sargadelos, na Casa da Administración, acolleunos para desenvolver a última actividade pública de Mariña Patrimonio neste ano que remata. O motivo foi a presentación dos resultados da intervención arqueolóxica que a asociación promoveu en 2020 no Coído, nas proximidades do Polígono Industrial de Cuíña, grazas ao convenio que subscribimos anualmente coa Vicepresidencia da Deputación de Lugo. 

Unha presentación que tardou máis do previsto debido a dificultades técnicas, finalmente solventadas. Mª José Bóveda, arqueóloga e xerente da empresa Gabinete de Arqueoloxía, con quen contratamos a intervención, e María Martín, arqueóloga e directora da intervención, foron as relatoras nesta presentación pública. O relatorio iniciouse cunha contextualización da etapa, á que finalmente se atribíu a datación do xacemento, a Idade do Bronce; un período do que temos escasos restos materiais, debido a que a poboación construía con madeiras e outros materiais perecedoiros dos que non quedou rastro visible. María José Bóveda completou esta contextualización cun repaso visual dalgúns restos relevantes de achados culturais do bronce no noroeste peninsular, resaltando a escasa información existente sobre esta etapa da historia antiga.

A continuación, María Martín realizou unha exposición do proceso de intervención no Coído e dos materiais atopados, destacando a gran densidade de cerámica localizada, especialmente na primeira das catro catas realizadas, ata superar os 2.000 fragmentos cerámicos. Unha proporción moi superior á habitual nestes xacementos, circunstancia que ela atribúe ao feito de que esta intervención foi realizada desde a superficie orixinal, sen alteracións importantes do terreo. Trátase dunha cerámica popular, correspondente a pezas de tamaños diversos e fabricados de forma bastante tosca coa técnica de churro. Ademais de cerámica, recolléronse cantos rolados con signos de ter sido sometidos ao lume, que puideron ser empregados para quentar líquidos. Por outro lado, manifestou a intención de recompoñer pezas, dado que se aprecia que foron rotas in situ e presentan aristas moi claras que facilitan a reconstrución.

As relatoras destacaron a importancia deste xacemento que se mantén en bastante bo estado, o que permite pensar que sería posible atopar máis restos dun posible poboado do bronce, no que poderían aparecer fondos de cabanas ou pozos correspondentes a silos, bastante comúns neste tipo de xacementos.

O noso agradecemento a María Martín e a María José Bóveda pola súa implicación nesta intervención e ao Museo Histórico de Sargadelos polas facilidades que nos presta para realizar estes actos divulgativos.

Ver en Youtube: https://www.youtube.com/watch?v=Ux4bgbrvssk

12/17/2022

MARIÑA PATRIMONIO APOIA A CREACIÓN DUN MUSEO ARQUEOLÓXICO NA ATALAIA DE SAN CIBRAO

En datas recentes membros de Mariña Patrimonio mantiveron na Atalaia de San Cibrao unha reunión co alcalde de Cervo, Alfonso Villares, e maila concelleira de cultura, Dolores García Caramés.

No transcurso deste encontro, os representantes do Concello trasladaron a Mariña Patrimonio a súa intención de apostar pola creación dun museo arqueolóxico con posiblidades de albergar un depósito para acoller os materiais arqueolóxicos aparecidos na Mariña.

A asociación sociocultural Mariña Patrimonio vén mantendo dende hai anos co Concello de Cervo un fluído diálogo arredor da Atalaia, e os seus restos arqueolóxicos, para tratar de encontrar a forma máis acaída de revalorizalos e preservalos. Neste sentido, Mariña Patrimonio concorda co Concello de Cervo en que a edificación que hoxe se atopa en estrutura, e que foi recentemente adquirida polo Concello, debe ser conservada en parte, rebaixándose en altura para non provocar un impacto visual negativo na península da Atalaia. Coinciden ambos, Concello e Mariña Patrimonio, en que esta edificación se destine a albergar un futuro museo arqueolóxico da Mariña, que contaría tamén cun depósito para acoller todos os restos arqueolóxicos procedentes da Mariña luguesa. Tanto os que na actualidade se atopan dispersos por varios depósitos de Lugo coma os que poidan aparecer nun futuro na comarca.

Dende Mariña Patrimonio felicitan ao Concello de Cervo por apostar pola creacion deste museo arqueolóxico na Atalaia ao tempo que expresan o seu total apoio a esta iniciativa.

12/16/2022

Mariña Patrimonio organiza a conferencia O Coído: un xacemento da Idade do Bronce na Mariña

Mariña Patrimonio organiza para o vindeiro sábado 17 ás 12:00 unha charla na Casa da Administración de Sargadelos na que se presentarán os datos obtidos trala escavación realizada polo Gabinete de Arqueoloxía e a Universidade de Santiago de Compostela no ano 2020 no lugar do Coído (Cervo, Lugo). A conferencia correrá a cargo das arqueólogas María Martín Seijo e María José Bóveda Fernández, responsables da escavación e do estudo realizado neste sitio arqueolóxico. O estudo en laboratorio, e a realización dunha datación por luminiscencia dun dos fragmentos cerámicos achados no xacemento, permítelles ás autoras deste traballo realizar para todo o conxunto unha proposta de adscrición cronolóxica na Idade do Bronce.

A intervención arqueolóxica, promovida pola asociaciación socioculural Mariña Patrimonio, foi subvencionada cunha axuda da Vicepresidencia da Deputación de Lugo e contou coa colaboración do Concello de Cervo, propietario dos terreos onde se levaron a cabo as catas arqueolóxicas.

O xacemento arqueolóxico de O Coído foi descuberto nas proximidades do polígono industrial de Cuíña no 2010 por membros de Mariña Patrimonio. Dita asociación, tras observar no lugar milleiros de fragmentos cerámicos, informou nese momento sobre este particular á Dirección Xeral do Patrimonio Cultural. Alen diso, á vista do interese que espertaron estes restos entre os arqueólogos que visitaron o xacemento, a citada asociación promoveu unha intervención arqueolóxica de cuxos resultados se informará na charla prevista para o próximo sábado.

Enlace fotos: https://photos.app.goo.gl/xEurgG9appMJFiQK6


 

12/12/2022

VISITA AO PATRIMONIO DE XOVE

 

 
O día presentouse propicio, sen moito frío e cunha luz moi agradable, para desenvolver unha actividade que, polo menos en parte, tería que ser no exterior. O grupo de participantes, composto por case trinta persoas chegadas dos concellos costeiros desde Ribadeo a Viveiro, o Valadouro e mesmo de Lugo capital, foi recibido por Lucía Sánchez Meitín, especialista en cultura e patrimonio do Concello de Xove.

A visita iniciouse na igrexa da Rigueira que, segundo nos informou detalladamente Antón Niñe, aínda que está adicada a San Miguel, ten a súa importancia por dous motivos principais: a romaría que se celebra anualmente en honor de San Antonio e o seu fermoso retablo de estilo barroco, movemento artístico de grande relevancia en Galicia.

A continuación, o grupo trasladouse ata o pazo da Rigueira de Ferrol, onde Xacobe Fernández Casabella, xovense compoñente da directiva da asociación, falou da súa importancia histórica, pois pertenceu aos descendentes de Pardo de Cela ao chegar ás súas mans por vía da liñaxe da súa dona, Isabel de Castro. As súas propiedades chegaban ata o mar no lugar do portiño de Morás. Foi reconstruído en diversas ocasións con máis ou menos fortuna, na actualidade está deshabitado e precisa dunha consolidación e limpeza dos muros.

Tras unha parada técnica con café incluído, chegamos ata a salientable igrexa de Xuances, de tres naves e cunha torre barroca do estilo das do mosteiro de Lourenzá, o que a conecta tamén co barroco. Conta no esterior cun fermoso adro cuberto e no interior un retablo equiparable ao da igrexa de San Miguel, todo o cal foi destacado tamén por Antón Niñe.

Continuamos a visita achegándonos a un lugar máxico pola súa situación e historia: San Tirso. Alí, Manolo Miranda destacou o importante labor que está desenvolvendo o Concello de Xove para revalorizar este sitio arqueolóxico. Un lugar onde, ademais do castro, se poden apreciar os restos dun mosteiro e igrexa, cuxa fundación se remonta ao século VIII, posiblemente simultánea con otros mosteiros dúplices da Mariña, tal e como sinalou Xacobe.

A mañá rematou cun xantar no lugar da Ponza, en A Cancela, onde repuxemos forzas a base de diversos platos de carne e peixe moi ben aviados e servidos.

A xornada de tarde comezou cun achegamento á igrexa de Morás, non moi grande pero moi interesante polo que alberga no seu interior, cun fermoso retablo diferente aos vistos nas igrexas de A Rigueira e Xuances. Neste caso, o retablo non está cuberto de pan de ouro, senón decorado a base de liñas douradas sobre un fondo de madeira escura, e cunha imaxinería igualmente rica.

E, xa para rematar a xornada, desprazámonos ata o lugar que ocupaba a baleeira de Morás, onde Lucía Sánchez Meitín nos deu cumprida información sobre a historía da factoría. Ao carón duns paneis informativos, onde se describe o proceso industrial da baleeira, Lucía relatounos diversos detalles moi interesantes relacionados coa factoría e mesmo coa xente que traballou nela.Cando a luz ía diminuíndo, e coa despedida de Lucía, demos por rematada a visita a Xove e emprendimos o regreso.

Non queremos finalizar esta crónica sen antes expresar o noso agradecemento ás persoas que nos atenderon ao longo desta interesante visita ao concello de Xove. Incluímos nos agradecementos ao seu párroco, Juan Novo Gabeiras, que aínda que non puido acompañarnos por motivos de traballo, facilitounos o acceso ás igrexas visitadas.

+FOTOS: https://photos.app.goo.gl/BjGLFTomeHiAmeG4A


12/02/2022

Visita polo patrimonio do Xove

 

Mariña Patrimonio estamos organizando para o próximo sábado día 10 de decembro unha visita polo patrimonio do Xove. Nesta saída contaremos coa colaboración de Lucía Meitín, especialista en cultura e patrimonio do concello de Xove, e de Antón Niñe, gran coñecedor do patrimonio relixioso da nosa comarca. Está previsto visitarmos, en xornada de mañá, a Igrexa e o Pazo da Rigueira, a Igrexa de Xuances e San Tirso;  en xornada de tarde, a aldea de Morás, onde escoitaremos falar das tradicións de Xove.

A data límite para apuntarse remata o martes 6 de decembro

11/03/2022

VISITA GUIADA AO CASTRO DE RUETA

 Todos sabiamos que estaba aí e que era moi especial, pero o desbroce realizado días atrásdeixou unha imaxe impresionante do Castro de Rueta, como se puido apreciar nas vistas panorámicas que recolleron os medios de comunicación e as redes sociais.

Para dar visibilidade aos traballos de sondaxe, realizados ao longo desta semana con medios xeofísicos por un equipo de investigadores do CSIC, os seus directores, David González e Jesús García, tiveron a deferencia de guiar o numeroso grupo de persoas que acudiron á convocatoria realizada para coñecer estes traballos, atraídos pola espectacularidade das imaxes tomadas e pola novidade das actuacións anunciadas.

 A visita comezou cunha explicación xenérica, de gran valor didáctico, sobre os castros; recintos amurallados propios da Idade do Ferro de entre 2.000 e 2.800 anos de antigüidade, nos que residiu de forma permanente a poboación ao longo duns mil anos. Salientaron os investigadores a monumentalidade do castro de Rueta, así como o seu excelente estado de conservación.

A continuación, o grupo atravesou o recinto amurallado pola súa entrada orixinal dando acceso a un extenso espazo no que chaman poderosamente a atención os numerosos promontorios que se pretende identificar, grazas ás sondaxes realizadas co magnetógrafo e o xeorádar, aparatos que permiten detectar ata varios metros de profundidade as posibles estruturas construídas.

A partir deste recinto maior, logo de cruzar un profundo foxo e unha nova muralla interior, accédese á parte alta do castro, que constitúe unha plataforma elevada que alberga un promontorio rochoso coñecido como Pena do Raio, de grande visibilidade tanto desde o mar como desde terra, o que deu lugar á pervivencia de diversas lendas na memoria colectiva do lugar. Nestes penedos aparecen diversas cazoletas, un tipo de petróglifos bastante comúns nesta zona, que deberán ser estudados con maior profundidade. Destacan, ademais, dous espazos aterrazados na parte que baixa cara ao cantil, de difícil interpretación, dado que non sabemos canto espazo do castro foi derrubado pola acción destrutiva do mar ao longo dos máis de dous mil anos transcorridos.

David González rematou a visita sinalando que quedan pendentes algunhas probas, que realizarán nos próximos meses con novos medios tecnolóxicos. Será tamén durante os próximos meses cando realicen o traballo de análise dos datos recollidos, o que permitirá a elaboración dun informe cos  resultados destas sondaxes, as súas posibles interpretacións e posibles actuacións que se poderían acometer no futuro. Tamén incidiu na importancia de manter limpo de maleza o xacemento e aproveitar o seu enorme valor como recurso educativo, social e mesmo turístico. Finalmente, comprometeuse a vir explicarlle á veciñanza todo o que se desprenda do estudo sobre este xacemento de Rueta que, á vista do interese suscitado, constitúe un dos elementos identitarios máis relevantes de Cervo.

Ver video

10/23/2022

Un achegamento ao patrimonio inmaterial da Mariña

Moi entretida a conferencia Un achegamento ao patrimonio inmaterial da Mariña impartida no Museo Histórico da Casa da Administración de Sargadelos polo antropólogo Rafael Quintía.

A través da súa disertación, ante un nutrido número de persoas, Quintía fixo público o resultado dun pequeno pero interesante traballo de investigación encargado por Mariña Patrimonio, e realizado o pasado ano 2021, que pretende valorizar a nosa cultura mitolóxica, así como a súa divulgación.

Logo dunha introdución para resaltar a trascendencia do patrimonio inmaterial dentro do conxunto do patrimonio cultural de calquera pobo como elemento esencial da súa identidade, Quintía foi relatando de xeito moi didáctico, e cunha boa dose de humor, algúns dos exemplos recollidos en diferentes concellos mariñáns a xeito de pequena pero relevante mostra da enorme riqueza mitolóxica desta comarca, concretamente nos concellos de Ribadeo, Trabada, Barreiros, Cervo, Xove e Viveiro.

Resaltou Quintía o feito de que Galicia carece dun inventario de bens culturais inmateriais, que só posúe Andalucía, e sobre a necesidade de preservar o inmenso e valioso patrimonio mitolóxico galego, seguramente un dos máis ricos e aínda vivos de Europa. Un patrimonio desgrazadamente en acelerado proceso de extinción debido a que van desaparecendo as persoas que o poden transmitir e á falta dun traballo sistemático de documentación do mesmo.

Por último, o noso agradecemento ao Museo Histórico de Sargadelos por cedernos unha vez máis o seu agradable espazo para realizar este acto, e tamén á Área de Cultura da Deputación de Lugo sen cuxa colaboración non sería posible levar a cabo este tipo de iniciativas.

Ver video

10/02/2022

Visita polo patrimonio do Valadouro

 

O Valadouro esperta grande interese. Isto é o que podemos deducir da masiva resposta á convocatoria que Mariña Patrimonio realizou para visitar o seu patrimonio, o que nos obrigou, lamentablemente, a pechar a admisión e ter que rexeitar numerosas solicitudes de participación. O programa respondía en boa parte a unha liña temática moi atractiva, proposta polo noso guía Xesús Pisón: a vinculación de moitas das igrexas e da imaxinería relixiosa a cultos precristiáns relacionados coa fertilidade, as deidades e seres mitolóxicos femininos, profundamente implantados no noso país antes da chegada do cristianismo e aínda hoxe presentes na tradición oral.

 Con este fío condutor, visitamos pola mañá a Igrexa de Santa Cruz, construída sobre un castro a partir dun antigo templo suevo do século V e vinculada posiblemente á pequena fonte das Curuxeiras ou de Santa Helena, próxima á igrexa, da que a tradición oral aínda conserva lendas referidas ás ninfas e deidades femininas que a habitaban.
 A continuación, visitamos a Igrexa de Bacoi, que tamén ten vínculos á mitoloxía asociada ás fontes e á fertilidade, e que posúe un fermosísimo retablo barroco que por si mesmo xustifica sobradamente a visita.
 Facendo unha paréntese no tema que fiaba as visitas, tivemos a ocasión de visitar o maxestuoso Pazo de Carrocide grazas á xenerosidade dos seus propietarios, Carmucha e o seu fillo Juanjo, a quen expresamos a nosa gratitude por amosarnos a súa fermosa capela e as estancias principais do pazo, en especial o marabilloso salón que posúe unhas pinturas ao fresco en moi bo estado de conservación.

A xornada de mañá rematou cun breve paseo e a correspondente caña pola vila de Ferreira, que viña de celebrar o seu mercado semanal, e un espléndido xantar no Asturias, que non nos decepcionou.

 Xa preto das cinco iniciamos as visitas da tarde, á Pena Abaladoira, na parroquia do Pereiro; un bolo granítico máis no medio desta paraxe que constitúe un auténtico festival de morfoloxía granítica ao pé do Pico do Cadramón. A este penedo, pola súa capacidade de ser abalado, atribuíuselle ao longo da historia unha serie de propiedades máxicas, entre as que destaca a de propiciar a fertilidade feminina. Non pasou a ocasión sen que o grupo conseguise abalar a pedra e, quen sabe se acabará nun feliz desenlace ao cabo dos nove meses…
 Preto deste lugar, xa na parroquia do Cadramón, rematou a xornada no templo máis antigo do Valadouro, a capela de Santa Filomena, resto dunha igrexa románica do século XI, sobre un templo anterior prerrománico, que só conserva a ábsida ou presbiterio e o arranque dos muros da que foi a nave da igrexa parroquial do Cadramón, Labrada e Silán ata o século XIX, data en que foi desmantelada e as súas pedras reutilizadas na construción da igrexa parroquial de San Xurxo, quedando en estado de semiabandono. Este templo igualmente ten a súa orixe no culto á fertilidade, cristianizada e presente tanto nos canzorros que conserva coma na súa advocación principal a Santa Filomena e outras imaxes como a Santa Ana.

Na actualidade, a capela, que alberga importantes pinturas góticas do século XVI, permanece no esquecemento por parte das institucións responsables, a pesar dos esforzos dos veciños que a manteñen a duras penas custeando eles mesmos as reparacións indispensables. Desde Mariña Patrimonio facemos un chamamento ao Bispado de Mondoñedo, responsable directo, á Dirección Xeral de Patrimonio da Xunta de Galicia e ao Concello de O Valadouro, como corresponsables da súa conservación, para que se lle preste a atención que precisa urxentemente esta xoia patrimonial, probablemente a máis importante do Valadouro.

O noso agradecemento ao párroco do Valadouro, D. José Ángel Fernández, por autorizarnos as visitas, así como ás persoas responsables de abrir e pechar os templos de Santa Cruz de Bacoi e de Santa Filomena, pola súa desinteresada colaboración. Finalmente, o noso agradecemento a Xesús Pisón, que conseguiu darlle a esta visita unha perspectiva tan fermosa como interesante.

+FOTOS: https://photos.app.goo.gl/jEM8ENQmxc1XN9eP9

9/23/2022

Visita polo patrimonio do Valadouro

Mariña Patrimonio estamos organizando para o próximo sábado día 1 de outubro unha visita polo patrimonio do Valadouro, que terá como fío condutor os cultos precristiáns á fertilidade. Nesta saída contaremos coa colaboración do dramaturgo Xesús Pisón, que fará de guía durante todo o percorrido. Está previsto visitarmos, en xornada de mañá, a Igrexa de Santa Cruz, a Igrexa de Bacoi e o Pazo de Carrocide (Lagoa);  en xornada de tarde, a capela de Santa Filomena (O Cadramón) e a Pedra Abaladoira (O Pereiro)

A data límite para apuntarse remata o martes 27 de setembro.