Do Marqués ao Arcebispo. Mitos e realidades na historia de Sargadelos

Na emblemática Casa da Administración de Sargadelos, o catedrático emérito de historia económica da USC, Xoan Carmona, impartíu unha interesantísima conferencia titulada “Do Marqués ao Arcebispo. Mitos e realidades na historia de Sargadelos”, que espertou un grande interese, se consideramos as máis de cen persoas que asistiron ao acto.

 Carmona, gran experto na historia industrial de Galicia e, en particular, de Sargadelos, realizou un repaso rápido polas distintas etapas deste complexo industrial desde os inicios de Antonio Raimundo Ibáñez como industrial creador dos primeros altos fornos privados de España, así como da fábrica de louza, a partir das evidencias documentais e poñendo en dúbida certos mitos arredor deste personaxe e das circunstancias que o rodearon.

A continuación, centrouse na etapa posterior á tráxica morte de Ibáñez e nas causas que levaron á decadencia e ao final da actividade das fábricas arredor de 1875. Nese período, Sargadelos pasou por distintas fases, entre elas a súa vinculación co arcebispado compostelán a través da empresa Luis de la Riva y Cía, que asumiu o arrendamento das fábricas en 1845 e cuxos responsables eran tamén administradores da catedral compostelá. Carmona relacionou esta etapa coa perda de ingresos da Igrexa tras a desamortización e as políticas liberais da época, o que reduciu a dispoñibilidade de capital para manter e modernizar as fábricas fronte á crecente competencia doutros centros siderúrxicos e cerámicos.

Fixo moito fincapé Carmona na importancia deste conxunto histórico, como un dos principais focos da arqueoloxía industrial de Galicia. Este tipo de restos constitúen un patrimonio histórico que noutros países están convertidos en verdadeiros fitos turísticos nos que se pode coñecer en detalle e recrear o funcionamento destas primeiras industrias. Lamentou que Sargadelos non pase de ser un lugar bonito no que se pode dar un paseo na natureza e gozar da área recreativa, lonxe de ser un referente para a investigación e a divulgación histórica, o que constituiría un recurso turístico-económico de primeira orde.

Mariña Patrimonio súmase a esta valoración e quere ademais poñer en evidencia o deficiente estado de conservación e de atención á Casa da Administración e ao seu recinto exterior, tal e como puideron constatar os asistentes a este acto. Cómpre unha chamada de atención ao Concello e á Xunta, responsables directos do mantemento e orientación deste conxunto histórico excepcional, que non debería quedarse nun “lugar para facer churrasco”, como o cualificou Carmona.